De Algemene Beschouwing van Betty Poutsma, fractievoorzitter ChristenUnie, zoals uitgesproken op dinsdag 23 juni 2026.

Zien en gezien worden, daar ging het Waterschapscongres over, afgelopen donderdag in Groningen. Ik kon er helaas niet bij zijn. Volgens het persbericht van de Unie van Waterschappen zijn ‘de waterschappen getransformeerd van functionele, technische uitvoeringorganisaties tot maatschappelijke omgevingspartners. Hoe geef je als volksvertegenwoordiger invulling aan deze nieuwe rol? En wat is daarbij je houding/boodschap?’

Volgens de ChristenUnie kun je niet korter de uitdaging van ook òns waterschap samenvatten. Wat is er mooier om als maatschappelijke omgevingspartner ons waterbeheer vorm geven. ‘Nu, morgen en later’ - zoals het coalitieakkoord zegt. Dat betekent niks geen saai-voortkabbelende, wet-technische Algmeen Bestuursvergaderingen meer! Ik kijk ernaar uit.

En als ik de begrotingsbrief lees, voorzitter, dan zie ik dat u ons voorstelt stappen te zetten om dat ‘zien en gezien worden’ in praktijk te brengen. Ook al brengen die op dit moment op weg naar de begroting nog onzekerheden met zich mee. U gaat in ieder geval op weg. Of anders gezegd met de metafoor die ik hier op deze plek vorige jaren gebruikte: het schip gaat varen! Te lang zijn we naar ons idee alleen bezig geweest met - hoe nodig ook - het optuigen van dat schip. We maanden u doelgericht te gaan varen. En dat is méér dan ‘koers houden op de kerntaken’ (zie pag 2 van de begrotingsbrief); dat is een term die hoort bij een technische uitvoeringsorganisatie.

Toch worden we wel beter in het formuleren van doelen. Kijk maar eens naar het profiel dat we neergezet hebben voor een nieuwe dijkgraaf. Daar spreken we over onze grootste opgaves, namelijk: Het ‘waterschap nieuwe stijl’ verder ontwikkelen en het gericht zoeken naar een organisatie en bestuur dat daarbij hoort. ‘Zien en gezien worden’ dus.

En wat stelt u nou voor in deze begrotingsbrief om de komende jaren te gaan doen om die doelen te halen?

* We gaan fors inzetten om het dagelijks werk weerbaar, wendbaar, data-gestuurd en cyberveilig bij de tijd te brengen en te houden. We ‘zien’ dus wat nodig is. De ChristenUnie is zich er van bewust dat dat niet gratis zal zijn.

* Vervolgens krijgt monitoring een behoorlijke impuls. Uw motivering overtuigt ons. Opvallend is dat u bij daarbij niet redeneert vanuit wat nu nodig is, maar van wat in de toekomst op ons afkomt. Dat is wel wat oncomfortabel, maar wel exciting! Ik heb er zin in, collega-bestuurders! Want om te behouden moet je veranderen, dat is ‘goed voorouderschap’.

* En we gaan ook ‘gezien worden’. Die positie hebben we gekozen in het Position Paper. Nu de daden nog. En dat vraagt best wel wat. Wat moet je nou concreet daarvoor gaan doen? Het is ‘far beyond’ aan tafels zitten waar ordenende besluiten worden genomen. Het is jezelf als waterschap serieus nemen. Ons waterbelang moet een gedeeld waterbelang worden waar andere, bevoegde gezagen ‘wonen, leven, werken en recreëren’ mogelijk willen maken en houden. We komen er dit najaar verder over te spreken. En we hopen dat een concrete aanpak ook in de begroting gaat landen.

* Dit alles vraagt een algemeen bestuur dat haar positie kent en haar rol uitoefent. Daarom, voorzitter, om dat goed te kunnen doen, is het nodig dat onze ambtelijke ondersteuning een ‘griffie-achtig’ karakter zou moeten krijgen. Wellicht zijn mijn collega’s ook van mening dat dat in de komende begroting en meerjarenraming zichtbaar gemaakt kan worden?

* Die ‘nieuwe stijl’ – een waterschap dat er zich ervan bewust is dat medeoverheden niet om haar heen kunnen - vraagt ook wat van de organisatie. Die zal dat ‘maatschappelijke omgevingspartnerschap’ moeten faciliteren en uitstralen.

Voorwaar, voorzitter, geen kleine opgaves, maar het wordt wel boeiend de komende jaren! Wij dringen er bij u op aan de plannen die u in deze begrotingsbrief aankondigt SMART op te nemen. Met expliciete doelstellingen, met een gewenst realiseerbaar tijdpad, tegen beschikbare middelen, zoals ook in het rekenkameronderzoek over het erfgoed werd genoemd. Want dat gaat ons en u helpen het goede gesprek te voeren en tegelijk de vaart erin te houden. Het helpt u scherpe keuzes te maken in de uitvoering en het helpt ons u aan te spreken op de voortgang. Dus niet meer, plat gezegd: we gaan hier en daar mee aan de slag, en we vertellen u trouw over de voortgang der dingen.

Tot slot, voorzitter. Bij dat zichtbaar worden als waterschap past en helpt een beeld. We hebben natuurlijk al een bedrijfslogo, maar sinds kort hebben we ook een heus wapen! Straks bij de ingekomen stukken zien we een brief van de Hoge Raad van Adel daarover. En sinds kort mogen de dagelijkse bestuurders zich heemraden noemen. Het lijken kleine, bijna glimlachopwekkende dingen te zijn. Toch moeten we dat niet onderschatten. Is het een idee om een ambtsketen te laten maken voor de dijkgraaf? Ook dit gaat om ‘zien en gezien worden’. Een stap naar voren, voorzitter, want (vrij naar Loesje): ‘Als we blijven polderen, staan we straks allemaal onder water’.